Karmaşa ve Yönetim

BLOG

Yıllar önce yaşadığım, biri boğulma ve diğeri de çok ağır bir trafik kazasından, bu olayları yaşarken sakinliğimi koruyabilmem ve kontrolü elde tutabilmem sayesinde sağ olarak kurtuldum. Piyasanın acımasız koşulları ile karşı karşıya kalmış, finansal acıdan zor duruma düşmüş, iş hayatının gerektirdiği temel ihtiyaçlardan yoksun bir şirketin düze çıkmasına da, hayata geçirdiğim kısa, orta ve uzun vadeli çalışmaları içeren bir planla yardımcı oldum.

Düzen, “kontrol altına alınmış durum” olarak kabul edilirse karmaşa da “kontrol dışına çıkmış veya çıkmak üzere olan bir durum”u ifade eder. Literatürde kişilikle ilgili analizde “ …. bilinç dışı dürtü ve güdüler bütünü” olarak nitelendirilmektedir. Yaşantımızda karmaşa birçok nedenle ve birçok kez karşımıza çıkmıştır veya çıkabilir.

Karmaşa durumunun yarattığı en önemli sonuç, yönetim güçlüğünün ortaya çıkmasıdır. Karmaşa söz konusu olduğunda bireyler, gruplar, bölümler arasındaki ilişkileri sağlayan standartlar ve prensiplerin uygulanması zayıflar, standartların uygulanması askıya alınır, bilgi kirliliği oluşmaya başlar, ne zaman ne yapılacağının bilinmesi konusunda netlik ortadan kaybolur, otorite zayıflar, panik yaşanmaya başlar. Sakinlik yerini paniğe, aceleye ve düşünmeden karar vermeye bırakır. Gerginlikler baş göstermeye başlar. Söylentilerin artması, yönlendirme amaçlı bilgilendirmelerin yapılması, her kafadan bir ses çıkması, durum hakkında herkesin değerlendirme yapması çok karşılaşılan durumlardır. Önemli olanın “bugünü kurtarmak” olduğu görülür; aciller önemlilerin yerini alır. Zihinler bulanır, öncelikler kaybolur, reflekse dayalı tepkiler gösterilmeye başlar.

İlk yapılması gereken şey, mümkünse karmaşanın dışında olan birinin süreci yönetmek için görevlendirilmesi, yetkilendirilmesi ve ona teslim olunmasıdır. Bu konuda yapılan en büyük hata, hem birini görevlendirip hem de ona ne yapacağının söylenmesi veya söylediklerine uyulmamasıdır. Karmaşa hallerinde sakin olmak, duruma kendini kaptırmamak ve kontrolü ele almaya öncelik vermek ilk yapılması gerekenlerdendir. Sakinlik en önemli silahtır; kavgayı önler ve duruma hakim olmanın en önemli anahtarıdır. Sakinlikten sonra en değerli şey olup biteni anlama, güvenilir veri toplama, durumu ortaya çıkartan nedenleri doğru tespit edebilmedir. Söylentilere, yönlendirme amaçlı bilgilere itibar edilmemeli, çok kişi dinlenmeli ama her söze kulak verilmemelidir. Doğru kişilerin durum hakkında yaptıkları değerlendirmeler dikkate alınmalı ancak son sözü genel durumu yöneten kişinin vermesine dikkat edilmelidir. Hızlı davranmak, hızlı karar vermek çok önemlidir ve az olduğu için de zaman çok değerlidir. Ardından, durumu kontrol altına almak, karmaşanın büyümesinin önüne geçmek gerekir. Yapılması gereken diğer önemli şey, otoritenin sağlanması ve işleyiş standardının yeniden geçerli kılanmasıdır. Görevler, yetkiler ve işleyiş standardı çok net olarak belirlenmelidir. Sorumluluk ve yetkiler daha az kişiye verilerek süreç üzerindeki kontrol kolaylaştırılmalıdır. Yapılması gereken bir diğer önemli şey, hayatın devamlılığını sağlamak için gerçek ihtiyaçların ve önceliklerin belirlenmesidir. Tüm bunların ardından yapılması gereken, abartmadan, küçümsemeden, moralleri bozmadan, kimseyi suçlamadan durum hakkında net ve doğru olarak ilgili herkese bilgi vermek, yapılacakları ve ne zamana kadar yapılacağını net olarak belirtmektir. Açık olmanın güveni arttıracağı akılda tutulmalıdır. Bu süreçte duygulara göre değil, gerçeklere ve ihtiyaçlara göre karar vermek çok önemlidir.

Karmaşa hallerinden ancak ve ancak sakin olarak, ne yapacağını iyi bilerek çıkılabilir. Ne zaman, ne yapacağını ve nasıl yapacağını bilen, prensipli ve belli değerlere sahip kişiler, şirketler, toplumlar normal şartlarda karmaşa yaşamaz. Sisteme bağlı işleyişlerde karmaşanın ortaya çıkma olasılığının daha düşük olduğu da bilinmelidir. Bu nedenle, tüm yapılar iyi tasarlanmış ve sürekli geliştirmeyi kendi içinde barındıran sistemler kurmaya önem ve öncelik vermelidir.

 

Kamil Bolat

“Sistem, karmaşa çıkması olasılığını azaltır. Sakinlik, bilgi ve deneyim de karmaşanın yönetilebilmesini ve karmaşadan daha kolay çıkılmasını sağlar.” (K. Bolat)

Sonuçlar ve Sorular

Sonuçlar ve Sorular

Sonuçlar ve Sorular Yıllardır destek vermekte olduğum şirketlerde bütünü ele almanın ve genel sorular sormanın hep...

Sonuçlar ve Nedenler

Sonuçlar ve Nedenler

Sonuçlar, Nedenler Bugün biri diğerinden daha fazla can sıkıcı, can acıtıcı konular var ülke gündemimizde. Ülkemizin...

Dinlemek, Anlamak, Söylemek

Dinlemek, Anlamak, Söylemek

Dinlemek, Anlamak, Söylemek Bir iletişim uzmanı değilim. Ancak 34 yıllık iş yaşantımda yaptığım işler hep iletişimin...

Evet, hayır

Evet, hayır

Evet, Hayır Kabul etme veya reddetme bir insanın irade kullanmasının ve özgürlüğünün icrasıdır. Bu da basitçe “evet”...